30    Het onbekende

De economische toekomst is onbekend
Marcel Boumans

Tussen twee wereldbeelden
Gerard van den Akker

Het evoluerende heelal: sterren, planeten en leven
Marco Spaans

Het onbekende in de wiskunde
Ronald Meester

Beeldreportage: Ziende blind
Yavanne van Tiggelen

Column: Onbekend bewijs
Jan Koeleman

colofon  issn 1879-8144  19 december 2012

Alle edities   Vakgebieden            
English   Over Blind       Vacatures
Volg ons:               
© 2004–2019 Blind    disclaimer   cookies

 

BLIND
30
 online interdisciplinair tijdschrift  
BLIND 30
alle edities      



zoeken + vakgebieden       



random editie       



vorige editie       



volgende editie       
naar boven       

Om te kunnen zien is niet alleen minstens één oog nodig dat licht en donker, kleur en vorm kan onderscheiden, maar ook een stel hersenen dat begrijpt wat er gezien wordt. Hoewel het ons voorkomt alsof we simpelweg opvangen wat er is, vergt kijken aardig wat denkwerk. Zonder duiding, zonder toevoeging van oordelen over bijvoorbeeld diepte en afstand, 'ziet' een mens niets dan een verzameling vlekken en kleuren.

Het bestuderen van de afwijking om te ontdekken wat de norm is, is een methode die in de medische wetenschap, maar ook in de biologie, taalwetenschap en sociale wetenschappen gebruikt wordt. Patiëntenbeschrijvingen van de gevolgen van defecten aan de hersenen geven inzicht in wat er allemaal plaatsvindt in ons hoofd, juist als alles wel goed functioneert.

Illustrator en filosoof Yavanne van Tiggelen maakte op verzoek van Blind illustraties bij door haarzelf geselecteerde citaten van de bekende neuroloog Oliver Sacks over de ervaringen van zijn patiënten. De illustraties geven ons letterlijk een beeld van de ondoorgrondelijke werkelijkheid die Sack's patiënten omringd, waarin het bekende onbekend en onherkenbaar is.

Meer informatie over Yavanne van Tiggelen en haar werk is te vinden op haar website www.yavantig.nl.


Lees de beeldreportage

BLIND 30 - Het onbekende
sluiten


Redactie

Petra van der Kooij
Daniel Doodkorte
Inga Aarts
Arda van Tiggelen


Redactieraad

Machiel Keestra
Wim Ghijsen
Bernrd Kruithof


klik hier voor huidige redactie


sluiten

Ziende blind

              
alle bijdragen van deze auteur
korte inleiding & meer over de auteur
all articles by this author
short intro & about the author
beeldreportage door Yavanne van Tiggelen



Schaduwtrap
Schaduwtrap

"Soms leken oppervlakken of objecten op te doemen, vlak bij hem te zijn, wanneer ze nog een heel eind weg waren; soms raakte hij in de war van zijn eigen schaduw (het hele idee van schaduwen, van objecten die licht tegen houden, was hem een raadsel) en bleef hij staan, of struikelde hij of probeerde hij eroverheen te stappen. Vooral trappen vormden een speciaal gevaar , omdat hij alleen maar een wirwar, een plat vlak, van evenwijdige en kruisende lijnen zag: hij kon ze niet zien als massieve driedimensionale objecten die in de ruimte naar boven of naar beneden gingen."1

Neuroloog Oliver Sacks beschrijft hier een patiënt die als kind bijna volledig blind was geworden en dertig jaar later na een operatie weer kon zien. Zijn ogen konden aardig 'zien' maar wat hij zag had geen samenhang; hij kon niet wijs worden uit wat hij zag.


Kat en hond
Kat en hond

"Slechts een detail, ofschoon het onbeduidend mag schijnen, zal ik vermelden: daar hij reeds dikwijls was vergeten welke de kat en welke de hond was, schaamde hij zich het te vragen, maar men nam waar dat hij de kat ving, die hij gevoel kende en haar bestendig bezag, dan neerzette, zeggende; zo, poes, een andere maal zal ik u herkennen. Wanneer hem gezegd werd wat dingen waren sloeg hij ze zorgvuldig gade, opdat hij ze zou herkennen; hij leerde (naar eigen zeggen) op een dag eerst duizend dingen kennen en vergat ze daarna weer."2

Chirurg William Cheselden (1688-1757) was de eerste die erin slaagde mensen het gezichtsvermogen terug te geven door een oogoperatie uit te voeren. In dit tekstje beschrijft hij het gedrag van een van zijn patiënten.


Boven blauw
Boven blauw

Als het bovenste van wat ik zie blauw is, zal dat de lucht wel zijn

In De man die zijn vrouw voor een hoed hield3 beschrijft neuroloog Oliver Sacks een aantal gevallen van agnosie. Mensen die lijden aan agnosie kunnen geen voorwerpen herkennen. Of ze kunnen geen gezichten 'zien'; elk gezicht valt in losse onderdelen (voorwerpen) uiteen. Met de ogen van deze personen is vaak niets mis, maar ze weten niet wat ze zien. Een kopje wordt niet alleen niet herkend als kopje, maar zelfs niet als iets dat hol is en een vloeistof kan bevatten. En wat blauw is, en boven, is wellicht de lucht.


2012 © Yavanne van Tiggelen. Courtesy van de kunstenaar.


Noten

1. Oliver Sacks, Een antropoloog op mars, zeven paradoxale verhalen. Ned. vert. Amsterdam: Meulenhoff, 1995, p. 297.

2. Oliver Sacks, Een antropoloog op mars, zeven paradoxale verhalen. Ned. vert. Amsterdam: Meulenhoff, 1995, p. 269.

3. Oliver Sacks, De man die zijn vrouw voor een hoed hield, Ned. vert. Amsterdam: Meulenhoff, 1986.

Lees nóg een artikel over

neurowetenschap


of lees verder in

of deel

                   

Reageren




De redactie behoudt zich het recht voor om reacties in te korten of te verwijderen indien daar reden toe is.


           


Lees nóg een artikel over

neurowetenschap



Alle edities   Vakgebieden  
             
Wilt u op de hoogte gehouden worden van nieuwe edities en activiteiten van Blind? Meldt u aan voor onze digitale nieuwsbrief:



Het e-mailadres wordt alleen gebruikt voor toezending van de e-mail met de links naar de nieuwe editie. Het adres staat opgeslagen bij MailChimp. MailChimp hanteert een eigen privacybeleid waarmee u instemt als u zich abonneert op onze nieuwsbrief. Elke nieuwsbrief toont een link waarmee toezending kan worden gestopt. Om uw adres eventueel nog te laten verwijderen uit het opzeggingenbestand stuurt u een e-mail aan redactie@ziedaar.nl.